Arif Mardin, Atlantic Records’ta kıdemli başkan yardımcılığına terfi ederek 32 yıllık başarılı meslek yaşamının bir basamağını daha çıktı. Bu kuruluşta başladığı profesyonel müzik kariyeri, yıllar boyunca aldığı ödüller ile renklenen Mardin, Amerikan medyasında kendi ülkesinden daha çok ilgi görüyor. Müzik dünyasında ayrı bir yeri olan pek çok isim onunla aynı stüdyonun havasını solumuş. Arif Mardin, bir müzisyen için rüya âlemi sayılabilecek durumu inanılmaz bir alçakgönüllülükle değerlendiriyor. New York ve Los Angeles gibi bir metropolde yaşamaktan çok, Boğaziçi konağından çıkıp gelmiş eski bir İstanbul beyefendisi gibi görünüyor.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (13)
Arif Mardin, (1932, İstanbul – 2006, New York), Türk-Amerikalı albüm yapımcısı. Kökleri İslam dininin peygamberi Muhammed’in torunu Hüseyin’e kadar gittiği iddia edilen bir Osmanlı ailesi olan Mardin ailesinin oğlu ve Betül Mardin’in kardeşidir.

VİZYON: Geçtiğimiz aylarda Atlantic Records’ta kıdemlı başkan yardımcılığına getirildiniz. Meslek hayatınızın 32 yılına dair bir başlangıç yapalım isterseniz.
MARDİN: 1963 yılında Atlantic Records’a girdim. Ondan önce Boston’da Berklee müzik okulunda eğitim gördüm. Quincy Jones bursunu kazanmıştım.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (2)
Londra Ekonomi Okulu’te iş idaresi eğitimi alır. Daha sonra Berklee Koleji’nde müzik eğitimi gören Mardin, Quincy Jones Bursu’nu kazanır. Kariyerine 1963 yılında Atlantic Records şirketinde Nasuhi Ertegün ile çalışarak başlamış, 1969 yılında ise başkan yardımcısı olmuştur.
0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (11)
The Face adlı dergide yapılan bir söyleşiden. (1982)

VİZYON: Herhalde işletme eğitimi almış biri olarak o yıllarda ailenizi müzik konusunda ikna etmek güç olmuştur.
MARDİN: Evet, bir yıllık evliydim o zamanlar. Birleşmiş Milletler’de iş buldu eşim. Bir şekilde hayatımızı idame ettiriyorduk. Ailem destek oldu fakat babam pek hoşlanmıyordu: “Oğlum, nedir senin yapmak istediğin?” diye sorduğunda ben, “Büyük orkestra aranjmanları yapmak istiyorum” demiştim. “Merih’e gitmek istiyorum” demek gibi bir şeydi bu. Bir gün Nesuhi Ertegün, yaptığım müziği Newport Caz Festivali’nde dinlemiş ve bir gün telefon etti bana, “Benim asistanım olur musun?” diye. Hemen “Evet” dedim. Rahmetli Nesuhi Ertegün şirketin daha ziyade caz kısmına bakıyordu. O bakımdan benim için ilginçti. Orada stüdyo yöneticisi olarak işe başladım. Stüdyoyu kiralamak isteyenler ile, işlerin organizasyonu ile ilgileniyordum.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (8)

VİZYON: Gönlünüzde yatan aslan bu değildi herhalde.
MARDİN: Hayır, ama bu arada yeni bir meslek öğrenmeye başladım. Prodüksiyon öğrendim. Arşiv çalışması yapıyordum. Miksaj yapmayı öğrendim kendi kendime. Mesela flütçü Herbie Mann geliyor, “Bana bir trompet, iki saksafon ve üç ritm için aranjman yaz” diyor, bir grup gelip, “Bize yaylı sazlar için aranjman yap” diyordu. Böyle böyle Atlantic’in birlikte çalıştığı sanatçılara aranjman yazmaya başladım. Büyük bir ekibin parçası oldum. Tom Dowd vardı, ünlü tonmayster ve prodüktördü. Benden daha yaşlıydı. Ondan öğreniyordum her şeyi.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (0)
Betül Mardin ve Arif Mardin’in dedesi olan Ebul’ulâ Mardin (1881-1957) seçkin bir Osmanlı âlimi ve vefatına yakın bir zamanda kendisine diyanet işleri reisliği teklif edilen önemli bir İslam bilginidir. Satın almak için tıklayın.
0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (3)
Müzik alanında pek çok kez onurlandırılan Arif Mardin, müzik endüstrisine önemli katkılarından dolayı şubat 2001’de NARAS (National Recording Academy of Arts and Sciences) Yaşam Boyu Başarı Ödülü’nü de değer görüldü. 26 Haziran 2006’da kansere yenik düştü.

VİZYON: Hayatınızdan memnun muydunuz?
MARDİN: Evet. Fiilen müzikle ilgiliydim ve bu benim için kâfiydi. Bu arada Rascals adında genç bir topluluk ile anlaşma imzaladık. Ahmet Ertegün onların prodüksiyon işini bana verdi. İlk parça bir numara oldu. O zaman ben bu işte büyük zevk aldığımı gördüm. 1963’ten 1994’e kadar da aynı zevki alarak çalıştım.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (9)
Vizyon Dergisi (1994)

VİZYON: Dönüm noktaları olarak kabul ettiğiniz zamanlar var mı?
MARDİN: 60’lı yıllarda Aretha Franklin’in prodüksiyonlarında Jerry Wexler’a yardımcı olmaya başladım. Bu çalışmalardan sonra Wexler ve Tom Dowd ile Amerika’nın güneyinde Memphis şehrinde ve Alabama eyaletindeki iki stüdyoda çok plak yaptık. Güneyli müzisyenler ile tanıştık orada. Yeni ilişkiler kurduk.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (6)
Ahmet Ertegün ve yapımcı Jerry Wexler ile birçok projede birlikte çalışan Arif Mardin, 2001 yılında Atlantic Records’tan ayrıldı ve kendi markası olan Manhattan/EMI Records için çalışmalara başlamıştır.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (5)

VİZYON: Birçok pop ve caz sanatçısını lanse eden isim olarak geçiyor adınız.
MARDİN: Abartıyorlar. Katkıda bulunduğum diyelim. Kimseyi lanse etmiş değilim ben. Emeğim hepsinde muhakkak var. Bazı prodüktörler vardır, şarkıyı seçer, aranjör tutar. Müzisyen tutarlar ve uzaktan seyrederler. Ben aynı zamanda aranjörlük şapkası giyiyorum. Ellerim müziğin içinde. Aşağı yukarı çalıştığım her sanatçı için bu böyledir.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (12)
Bee Gees, Bette Midler, Diana Ross, Aretha Franklin, Barbra Streisand, Phil Collins, Jewel, Chaka Khan ve son olarak Norah Jones gibi çok sayıda ünlü sanatçıyla çalışmış, prodüksiyon ve müzik aranjmanlarını yapmıştır.

VİZYON: Bazıları vardır ki doğuşu sizinle olmuştur. Ya da en çok çalışmayı sizinle yapmıştır.
MARDİN: Chaka Khan, Ruffles topluluğunun solistiydi. 1978 yılında ilk kez çalıştım onunla. Dört veya beş albüm yaptık. “I Am Every Woman” gibi birçok liste başına geçmiş plaklarımız vardır. Ama onu ben yaratmadım. Sesi bir şaheser zaten. Fakat beraber çalışmamız meyvesini verdi. Bee Gees ile az çalışmamıza rağmen 70’li yıllarda yaptığımız “Jive Talking” pop müziğine yenilik getiren bir parça olarak lanse edildi. Bery Gibb, falseto dediğimiz ses tekniği ile bir melodi söyledi. Daha iyi oluyor, devam et dedim. Örneğin ” Staying Alive” şarkısının söyleniş tarzı o şekildedir. Bee Gees’lerle çalıştığım bu albüm benim için çok önemliydi. Aynı yıl kendim için bir caz albümü yaptım “Journey” diye, önemli caz yıldızlarıyla. Aynı yıl Avarege White Band ile çalıştım. Judy Collins ile albüm yaptım. 1973 yılında da bu çabalarımdan dolayı yılın prodüktörü seçildim.

0261-arif-mardin-kimdir-arif-mardin-produktorlugu-amerikan-pop-muzigin-turk-produktoru-atlantic-records-ebul-ula-mardin (7)

Kaynak: 1994, Vizyon Dergisi